ساز سنتور یکی از سازهای زهی ایرانی است که بدنه آن شکلی نزدیک به ذوزنقه دارد و با دو مضراب چوبی نواخته می‌شود. صدای آن شفاف و پر است و هم در اجراهای سنتی و هم در کارهای تازه بیشتر شنیده می‌شود. شناخت شکل ساز، تعداد سیم‌ها و شیوه نگهداری به کسی که می‌خواهد یادگیری را شروع کند کمک می‌کند تا از همان ابتدا انتخاب دقیق‌تری داشته باشد.
شکل ساز و بخش‌های اصلی
صفحه سنتور معمولاً از چوب سبک و خوش‌صدا ساخته می‌شود و کاسه آن را اغلب از چوب گردو یا آزاد می‌گیرند. روی صفحه، خرک‌هایی قرار دارد که سیم‌ها از روی آن‌ها عبور می‌کنند. در سنتور رایج ایرانی معمولاً نه خرک در هر سو دیده می‌شود و سیم‌ها در دسته‌های چهارتایی بسته انگلیسی برای همه می‌شوند؛ در شمار رایج، حدود هفتاد و دو سیم روی ساز قرار می‌گیرد. این عدد در برخی ساخت‌ها کمی فرق می‌کند و باید با مشخصات همان ساز سنجیده شود.
دو طرف ساز طول نابرابر دارند؛ سیم‌های زیرتر در سمت کوتاه‌تر و سیم‌های بم‌تر در سمت پهن‌تر قرار می‌گیرند. نوازنده ساز را روی پایه یا میز جلوی خود می‌گذارد و با دو مضراب به سیم‌ها ضربه می‌زند. مضراب‌ها معمولاً چوبی‌اند و گاهی سر آن‌ها با نمد پوشیده می‌شود تا صدا نرم‌تر شود. زاویه دست و فاصله ضربه با کیفیت صدا رابطه مستقیم دارد و همین است که تمرین آرام و درست را از ضربه محکم بی‌هدف جدا می‌کند.
- بدنه ذوزنقه‌ای، خرک‌ها و سیم‌های چهارتایی ساختار اصلی ساز را می‌سازند.
- مضراب چوبی ابزار نوازندگی است و جنس و پوشش سر آن روی رنگ صدا اثر می‌گذارد.
- کوک سنتور حساس است و با تغییر دما و رطوبت زود جابه‌جا می‌شود.
صدا، کوک و شروع یادگیری
سنتور هم توانایی اجرای ملودی سریع را دارد و هم می‌تواند فضای آرام و همراهی برای آواز بسازد. به‌خاطر تعداد سیم‌ها، کوک کردن آن زمان‌برتر از بعضی سازهای دیگر است و نوآموز بهتر است کوک اولیه را با کمک معلم یا کوک‌کننده باتجربه انجام دهد تا سیم لایسنس نود۳۲ و خرک آسیب نبیند. بعد از مدتی، گوش دادن به فاصله‌ها و استفاده از تیونر کار را ساده‌تر می‌کند. هر بار که ساز را از جای سرد به اتاق گرم می‌آورید، کمی صبر کنید و بعد کوک را بررسی کنید.
برای شروع، لازم نیست گران‌ترین ساز را بخرید، اما ساز خیلی بی‌کیفیت هم تمرین را سخت می‌کند چون کوک نگه نمی‌دارد یا صدای تیز و ناهنجار می‌دهد. بهتر است قبل از خرید، ساز را از نزدیک ببینید، صفحه را از نظر ترک بررسی کنید و در صورت امکان چند دقیقه با آن بنوازید یا از فروشنده بخواهید قطعه‌ای کوتاه اجرا کند. خرید از فروشگاه معتبر و مشورت با معلم، از خرید عجولانه آنلاین بدون دیدن ساز مطمئن‌تر است.
یادگیری را با جلسات منظم و تمرین کوتاه روزانه پیش ببرید. ابتدا نشستن درست، گرفتن مضراب و ضربه‌های ساده روی سیم‌های میانی را کار کنید و بعد سراغ قطعه‌های پیچیده‌تر بروید. کتاب‌ها و دوره‌های معتبر و کلاس حضوری یا آنلاین رسمی مسیر بهتری از فایل‌های نامشخص هستند. اگر دست یا مچ خسته شد، استراحت کنید؛ فشار زیاد به همراه گرفتن نادرست مضراب ممکن است تمرین را تلخ کند.
نگهداری و استفاده روزمره
سنتور را در جعبه خود، دور از نور مستقیم و رطوبت زیاد نگه دارید. بالا و پایین رفتن شدید دما برای چوب و سیم زیان دارد. بعد از تمرین، گرد و خاک را با پارچه نرم از روی صفحه بگیرید و از مواد شیمیایی روی چوب استفاده نکنید. سیم پاره یا خرک جابه‌جا شده را خودسرانه و با فشار درست نکنید؛ تعمیر را به سازنده یا تعمیرکار ساز بسپارید.
هنگام حمل، ساز را ایستاده با فشار روی صفحه نگذارید و جعبه را محکم ببندید. اگر مدتی نمی‌نوازید، کوک را بیش از حد بالا نگه ندارید و باز هم گاهی ساز را بررسی کنید. برای ضبط خانگی، جای نسبتاً آرام با انعکاس کم بهتر است؛ نزدیک بودن زیاد میکروفن به سیم ممکن است ضربه مضراب را بیش از حد برجسته کند.
جمع‌بندی
ساز سنتور با بدنه ذوزنقه‌ای، خرک‌ها و مضراب‌های چوبی یکی از صدای شاخص موسیقی ایرانی را می‌سازد. برای شروع، ساز سالم و خوش‌کوک، معلم معتبر و تمرین منظم کافی است. کوک دقیق، نگهداری در جای خشک و دور از ضربه، و خرید از مسیر مطمئن کمک می‌کند این ساز سال‌ها همراه بماند.
راهنما
در صورت خرابی لینک های دانلود خواهشمندیم در اسرع وقت از بخش نظرات ما را مطلع سازید